Procesy zbrodniarzy nazistowskich w Dachau- wstęp.

Obóz koncentracyjny w Dachau zaraz po wyzwoleniu przez armię amerykańską.

Konzentration Lager Dachau był pierwszym obozem koncentracyjnym założonym przez nazistowskie Niemcy.[1] Powstał 22 Marca 1933 roku w miejscu opuszczonej fabryki amunicji w średniowiecznym mieście Dachau położonym 16 kilometrów od Monachium. Przetrzymywano w nim początkowo opozycję polityczną, a następnie homoseksualistów, Żydów, Romów oraz Świadków Jehowy. Pełnił on także funkcje głównego obozu dla duchownych katolickich. W czasie wojny przetrzymywani byli w nim także obywatele krajów okupowanych. Nieznana jest dokładna liczba ofiar tego obozu. Badania przeprowadzone przez International Tracing Service (ITS) w Bad Arolsen – organizacje uznaną przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż mówią, iż przez obóz przewinęło się 206 206 więźniów, z których 31 591 poniosło śmierć.[2]

Wyzwolenie Dachau

 

Obóz został wyzwolony przez 7 armię ( do dzisiaj trwają spory, kto tak naprawdę wyzwolił Dachau, mówi się o 45 i 42 dywizji piechoty) 29 kwietnia 1945 roku[3]. Sam proces wyzwolenia do dzisiaj budzi spore kontrowersje, a okoliczności tak zwanej masakry SS-manów pewnie nigdy nie zostaną dokładnie wyjaśnione. Jeszcze przed wyzwoleniem komendant obozu SS-Hauptsturmführer Martin Weiss wraz ze strażnikami obozu oraz garnizonami SS uciekł z Dachau zostawiając SS-Untersturmführer Heinrichowi Wickerowi obóz. Pod swoim dowództwem miał on około 560 ludzi, głównie rannych żołnierzy SS i odział węgierskich żołnierzy Waffen SS. Wkrótce po wkroczeniu wojsk amerykańskich poddał on obóz gen. Lindenowi – asystentowi dowódcy 42 dywizji piechoty „Rainbow”. W swoim raporcie do Generała Harry’ego Collinsa napisał, że po dostaniu się do południowo-zachodniej części obozu podeszło do niego trzech ludzi niosących flagę szwajcarskiego Czerwonego Krzyża. Jeden z nich był reprezentantem tej właśnie organizacji, podczas gdy pozostali dwaj byli członkami SS. Rozkazem SS-manów było poddanie obozu nadchodzącym Amerykanom. Reprezentant Czerwonego Krzyża zapewnił, że żołnierze stacjonujący w obozie mają rozkaz wstrzymania ognia oraz, że do ich rozbrojenia będzie potrzebnych około 50 żołnierzy amerykańskich, gdyż w obozie znajduje się około 42 tysięcy „w pól oszalałych” więźniów, z których wielu było nosicielami tyfusu. W imieniu dywizji 42 Armii Stanów Zjednoczonych generał przyjął kapitulacje.[4]

 

Jeszcze przed wkroczeniem do obozu, żołnierze 45 dywizji ujrzeli trzydzieści dziewięć niezadaszonych wagonów kolejowych wypełnionych martwymi ciałami. Widok gnijących zwłok, nagich rozszarpanych ciał, wprawił żołnierzy w złość, obrzydzenie i niedowierzanie. Już wcześniej dowództwo Amerykańskie informowało ich o zbrodniczych czynach dokonywanych przez żołnierzy SS, więc natychmiastowo winą obarczyli oni strażników. Najprawdopodobniej jednak więźniowie zostali zabici przez naloty alianckie podczas transportu z obozu w Buchenwald.

Widok tak zwanego pociągu śmierci oraz fatalna reputacja żołnierzy SS doprowadziła do serii morderstw na żołnierzach stacjonujących na terenie obozu oraz pobliskiego szpitalu i garnizonu. Dokładna liczba nie jest znana. Generał Eisenhower w swoim komunikacie na temat wyzwolenia Dachau ogłosił, że blisko 32 tyś więźniów zostało wyzwolonych; 300 strażników S.S. zostało szybko „zneutralizowanych”.[5] Podpułkownik Felix L. Sparks, który był świadkiem jednej z egzekucji powiedział, że podczas wyzwolenia nie zginęło więcej niż pięćdziesięciu SS-manów oraz, że kilkuset zostało wziętych do niewoli. Howard Buechner który był wówczas oficerem medycznym, w rządowym raporcie „Investigation of Alleged Mistreatment of German Guards at Dachau” sporządzonym przez podpułkownika Josepha Whitakera wspomniał, że podczas jego przyjazdu 15 lub 16 z SS-manów było martwych, a kilku z nich było rannych. Konającym już hitlerowskim żołnierzom udzielił on pomocy.[6] W swojej książce opublikowanej 1986 roku „Dachau: The Hour of the Avenger: An Eyewitness Account” przyznał, że masakra objęła aż 520 żołnierzy. Wiadomo także, iż w masakrze brali udział więźniowie.

Żołnierze amerykańscy po egzekucji członków Waffen SS.

Zachowanie żołnierzy amerykańskich spowodowało oburzenie w strukturach armii. Proponowano także sprowadzenie uczestników wydarzenia pod sąd wojenny. Felix Sparks miał być jednym z oskarżonych. W swoich wspomnieniach z 1989 roku opowiada, iż rzeczywiście były postawione przeciw niemu zarzuty w sprawie masakry. Wszystko leżało w rękach Generała Pattona – nowo wybranego Gubernatora Bawarii. Ten jednak nie żądał żadnych wyjaśnień i na oczach podpułkownika podarł oskarżenia i wrzucił je do kosza na śmieci. Nigdy więcej Sparks nie usłyszał o tej sprawie.[7] Owe wydarzenia stały się potężną bronią w rękach rewizjonistów Niemieckich jak i Amerykańskich i do dziś budzą kontrowersje.[8]

 

Wstęp do procesów

Po wyzwoleniu i doprowadzeniu obozu do względnego porządku, w lipcu 1945 obóz został zamieniony na obóz dla internowanych pod administracją Armii Amerykańskiej. Początkowo przebywało w nim ponad 25 tysięcy osób. Zostali oni podzieleni na trzy osobne grupy.

 

  • Członkowie SS oraz członkowie Partii Nazistowskiej i powiązanych z nią organizacji którzy zaliczali się do kategorii „automatycznego aresztu.” Początkowo była to największa grupa, a pierwsi jej członkowie zaczęli opuszczać obóz już na początku 1946
  • Żołnierze Wehrmachtu, którzy otrzymali status jeńców wojennych. Było oni przetrzymywani w byłej sekcji obozu SS. Pierwsi więźniowie opuścili obóz na początku 1946 roku. Obóz ostatnie rozwiązano w 1947.
  • Z tych dwóch grup wybranie zostały osobę podejrzewane o popełnienie zbrodni wojennych oraz zbrodnie przeciwko ludzkości. Znajdowali się oni w zamkniętej części obozu (War Crimes Enclosure), oczekiwali oni na proces bądź ekstradycje do innych sprzymierzonych krajów.
  • Ostatecznie w 1947, tymczasowy obóz został stworzony dla osób, którym nie dało się udowodnić winy. Przechodzili oni tak zwane procesy denazyfikacyjne. Były one prowadzone pod patronatem Niemieckich Trybunałów Arbitrażowych. Owe trybunały zostały rozwiązane w 1948[9]

 

Więźniowie War Crimes Enclousure skarżyli się na złe traktowanie, między innymi za brak możliwości wysyłania listów, co gwarantowała Konwencja Genewska z 1929 roku. W lipcu 1945 roku w tej sprawie ujął się nawet Międzynarodowy Czerwony krzyż. Prośba została oddalona przed Dwighta Eisenhovera. Zabronione było również otrzymywanie paczek żywnościowych, a Czerwony Krzyż nie miał wstępu na teren obozu. Przebywający w War Crimes Enclousure mieli być sądzeni zgodnie z postanowieniami Deklaracji Moskiewskiej, której prawa były następnie poprawione w Quebecu. Procesy były prowadzone wyłącznie przez Amerykanów pod prawnym autorytetem nadanym przez Judge Advocate General’s Corps Trzeciej armii USA.[10]

Wybór obozu w Dachau na miejsce przetrzymywania oraz skarżenia zbrodniarzy wojennych był wybrany z głównie z dwóch powodów. Pierwszym z nich był symboliczny wymiar tego miejsca. Był to najbardziej znany obóz koncentracyjny ukazujący moralne zepsucie nazistowskiego reżimu, a sama nazwa Dachau miała przypominać ludziom o okropnościach, jakie wydarzyły się w tym miejscu. Drugim i pewnie ważniejszym powodem był fakt, iż obóz mógł pomieścić dużą liczbę ludzi, a budynki nadawały się na prowadzenie rozpraw sądowych. Między listopadem 1945, a grudniem 1947 prowadzono procesy przeciwko 1672 osobom podejrzanym o popełnienie zbrodni wojennych w 489 różnych rozprawach. Zostały one podzielone na cztery kategorie :

 

  1. Główne – 6 spraw dotyczących obozów koncentracyjnych (Dachau, Buchenwald, Flossenburg, Mauthausen, Nordhausen, and Mühldorf ). Pod sąd postawiono około 200 podejrzanych, głównie administratorów i strażników obozów.
  2. Sprawy dotyczące tak zwanych „podobozów” będących pod kontrolą obozów głównych. Skarżono w nich około 800 ludzi.
  3. Około 200 spraw, w których skarżono blisko 600 osób, głównie niemieckich cywili za zamordowanie prawie 1200 obywateli Amerykańskich, głównie lotników.
  4. Inne – dotyczące między innymi masakry w Malmedy, morderstw robotników w szpitalu psychiatrycznym w Hadamar, w których zginęło około 400 obywateli Polski i ZSRR oraz Sprawa Skorzennego.

 

Mimo, iż obozy w Buchenwaldzie, Mauthausen oraz obóz pracy Dora/Nordhausen znajdowały się w sowieckiej strefie wpływów, były one wyzwolone przez Amerykanów i dzięki temu amerykanie mieli prawo osądzać zbrodniarzy tam działających. Ostatecznie oskarżono 1416 osób, z których 297 skazano na śmierć, a 279 dostało wyrok dożywotniego pozbawienia wolności. Wszyscy z oskarżonych zostali wysłani do więzienia w Landsbergu. W sprawach tych nie powołano sędziów, a siedmioosobową komisję i tak zwanego „członka prawa” (law member), który był wyższym oficerem zaznajomionym w prawie militarnym.

Podczas postępowań w Dachau, skażeni byli jedynie ci, którzy dopuścili się zbrodni na obywatelach państw sprzymierzonych. Sprawy, w których to Niemcy byli ofiarami zostały powierzone Niemieckiemu wymiarowi sprawiedliwości. Głównym oskarżycielem był 32 letni prawnik armii USA, podpułkownik William Denson, zaś szefem obrony był podpułkownik Douglas T. Bates Jr.  Głównym przesłuchującym był porucznik Paul Guth, który zajmował się spisywaniem zeznań od oskarżonych przed rozpoczęciem procesów. Mimo, że procesy z Dachau były prowadzone przez Amerykański Trybunał Wojskowy, nie odbywały się one w sposób tradycyjny – to jest oskarżeni byli z góry winni dopóki nie udowodniono ich niewinności. Prawnicy po obu stronach byli oficerami armii amerykańskiej, tak jak i trybunał, który działał zarówno jako sędzia i ława przysięgłych. Procesy były filmowane, a kopie niektórych z nich są powszechnie dostępne.[11]

 

[1] Holocaust Encyclopedia, Dachau
[2] Smith 1995, s 227

[3] Scrappbook pages, 29 April 1945 liberation day at Dachau

[4] Marcuse. s  52

[5]    Sachar 1993, s. 121’

[6]    Withlock 2009, s. 365

[7]    Sparks 1989

[8] Scrappbook pages, 29 April 1945 liberation day at Dachau

[9]    Dister. s 2-3

[10]    Report of the Deputy Judge Advocate For War Crimes European Command

[11] Filmy są dostępne na www.youtube.com

Bibliografia:

Holocaust Encyclopedia, Dachau http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005214

Smith, Marcus.  Dachau: The Harrowing of Hell: State University of New York Press, 1995

Scrapbook Pages, American military Tribunals at Dachau [ttp://www.scrapbookpages.com/DachauScrapbook/DachauTrials/index.html

Marcuse, Harold. Legacies of Dachau: The uses and abuses of a concentration camp, 1933–2001

Sachar, Abram L. The Redemption of the Unwanted. New York: St. Martin’s Mark, 1983

Whitlock Flint. The Rock of Anzio: From Sicily to Dachau: A History of the U. S. 45th Infantry Division Basic Books, 2009

Sparks Felix, Dachau and its liberation157th Infantry Association, Secretary: 1989[dostepne]

http://www.remember.org/witness/sparks2.html

Diesel, Barbara. The Dachau Concentration Camp after Liberation [dostępne]

http://www.yadvashem.org/yv/en/education/conference/2006/4.pdf

Deputy Judge Advocate’s Office 7708 War Crimes Group European Command APO 407, Case No. 12-1966 (US vs. Herman Friedrich et al) Tried 25 Sept. 46, Dachau: 1946

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *